Sen đua nở ở hồ Tịnh Tâm

"Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
  Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn".

Hoa sen là loại hoa đặc biệt, sen có khả năng làm thay đổi hoàn cảnh sống, vì hoa sen hễ mọc ở nơi nào thì sẽ làm cho nước đục nơi đó lắng trong. Sen có cả hương lẫn sắc. Hương sen không quá nồng mà dịu, mùi thơm khiến con người cảm thấy dễ chịu và thoải mái. Mỗi khi ngang qua các hồ sen, ai nấy cũng đi chầm chậm để được thưởng thức mùi hương dịu nhẹ này.  Sắc sen kín đáo, đằm thắm, cánh trắng xanh xanh, cánh trắng phớt hồng, nhụy vàng. Từ khi nở đến khi tàn không hề bị ong bướm bén mảng tới. Trong bùn lầy vẫn vươn lên dưới ánh mặt trời để khai hoa, kết nụ và tỏa hương tràn ngập không gian.

E ấp sen hồng ở hồ đường Nguyễn Trãi, hồ Xã Tắc

Hái sen ở hồ- cửa Đông Ba

Từ lá, hoa, hạt sen đều có thể sử dụng vào những mục đích riêng. Hoa sen là loại hoa đẹp, thanh tao nên thường được chọn cắm vào những dịp lễ đặc biệt hay cắm trong nhà tạo sự bình yên, thanh thản. Lá sen thì dùng để gói đồ. Hạt sen và các bộ phận trên hoa sen được chế biến thành những món ăn mang đậm hương vị đặc trưng như gỏi ngó sen, mứt sen, trà sen, chè sen. Ngày xưa các vua chúa triều Nguyễn dùng sen để ướp trà. Vào ban đêm, khi sen vừa hé nhụy là lúc trời đất đang giao hoà, hương còn rất đượm. Trà được đặt vào trong lòng hoa rồi dùng dây buộc lại, ép không cho hoa nở ra, để qua hết đêm trà sẽ hấp thụ toàn bộ hương sen.  Sáng hôm sau thì thu trà, trà sen Huế vì thế có hương thơm thanh khiết và đậm đà đến say lòng. 

Hoa sen, hạt sen bày bán ở hồ Tịnh Tâm và đường Đoàn Thị Điểm

Chè sen Huế với hạt sen  tươi, bóc vỏ, lột lớp lụa mỏng, xoi tim rồi đem chưng cách thủy, chưng với đường phèn thì hương mới thơm và hương vị chè ngọt thanh. Chè sen được múc trong chén nhỏ nhỏ theo kiểu Huế, nhưng chỉ cần được nếm thử món chè ngọt ngọt, thơm thơm, thanh thanh và béo bùi của hạt sen thì ắt sẽ nhớ mãi không thôi. Trong các dịp lễ tết hay kỵ giỗ, chè sen là món quan trọng gần như không thể thiếu trong mâm cỗ.

Ngoài ra, người Huế  còn dùng  sen để nấu cơm sen rất nổi tiếng trong các món ăn truyền thống Huế. Cách nấu cơm sen cũng hết sức cầu kỳ, chỉ có những người phụ nữ Huế khéo tay, tỉ mẫn mới nấu được cơm sen. Ngày nay cơm sen trở thành món ăn cung đình và được nhiều du khách thưởng thức. Trong mùa sen nở hãy đến Cố đô để được đắm mình trong mùi hương dịu nhẹ trên các con đường nhỏ nhỏ xinh xinh của thành nội và thưởng thức những món ăn tinh túy, cầu kì, thanh tao từ loài hoa đặc biệt này.

Kim Điệp (Khám phá Huế)