Nghi Lễ Aikido
Chào
Chúng tôi xin giới thiệu phần lễ thức trong các kỳ thi của hai Liên đoàn Aikido Pháp. Vì có những đoạn mà đối với một độc giả Việt Nam là thừa (ví dụ: cắt nghĩa và chiết tự chữ Lễ và chữ Thức…) nên chúng tôi xin được tóm lược để chỉ giới thiệu những phần quan trọng nhất, đặc biệt là phong thái và cung cách của người môn sinh không những trong các cuộc thi mà cả ở trong các tình huống của cuộc sống đời thường.
Ngoài ra do nhu cầu về chuyển ngữ, chúng tôi đã có những phần bổ sung cần thiết để các bạn đồng môn trẻ có thể lãnh hội hơn ý nghĩa của lễ thức.
aiki-viet
Dẫn nhập
Reishiki là một từ tiếng Nhật tương đương với lễ thức trong tiếng Việt.
Trong tiếng Nhật, như thường thấy, để nói về lễ thức có nhiều từ ngữ khác được dùng, chẳng hạn như lễ nghi, lễ phép, lễ tiết, nghi lễ… nhưng chính từ lễ thức thường được dùng nhất và nói chung nó diễn đạt một cách đầy đủ ý nghĩa của lễ trong võ đạo và đó chính là điều chúng ta quan tâm.
Lễ thức là một khía cạnh kỹ thuật và giáo dục rất quan trọng đối với tiến trình của một hành giả. Nó quan trọng không kém toàn bộ các kỹ thuật căn bản mà hành giả cần phải luyện tập trong Aikido (hoặc bất cứ môn võ đạo nào khác). Thảng hoặc như không còn ý niệm về lễ thức thì các môn võ đạo cũng giống như các môn võ chiến đấu khác không hơn không kém. Sự thuần thục về lễ thức xét cho cùng thể hiện sự thuần thục trong môn võ đạo ở mức độ cao nhất. Ngoài ra lễ thức có lẽ là cái thành quả cụ thể đầu tiên mà hành giả có thể biểu hiện ra trong cuộc sống hằng ngày, nghĩa là bên ngoài sân tập. Quả vậy, chắc chắn anh ta sẽ có cơ hội để thi lễ hằng ngày hơn là thi triển các kỹ thuật chiến đấu. Để xác định được một lễ thức chung cho tất cả các loại thi đai đẳng (và sự ứng dụng của nó trên các sân tập mỗi ngày), ta phải phân biệt nhiều trường hợp khác nhau. Và cũng nên hiểu là lễ thức không phải là một cái gì cứng nhắc, một thứ nghi thức bất di bất dịch mà chỉ cần tuân thủ một cách máy móc là đạt. Lễ thức có tính sống động và việc thi triển một cách máy móc chứng tỏ hành giả không thấu đáo được ý nghĩa sâu xa của lễ thức.
Lễ thức như là một ngôn ngữ không lời. Sự thực hành đúng đắn với một cảm nhận xác đáng về hoàn cảnh cho phép hành giả biểu lộ một phong thái, một ý nghĩa, và một sự nhận thức thích đáng về chính bản thân mình và vị trí của mình trong cuộc sống “HIC ET NUNC” (tại đây và ngay lúc này).
Phần lễ thức này không nhằm đưa ra một “bộ luật khắc trên đá” có tính cưỡng bức và bất di dịch. Nó nhằm định ra những đường nét lớn cần được tôn trọng trong diễn tiến của các lễ thức trong các cuộc thi.
Lễ thức là tiêu chuẩn đầu tiên của nội dung “nắm vững các kỹ thuật”.
Các yếu tố hiển lộ ra bên ngoài (nhãn pháp, thân pháp, bộ pháp, ngôn pháp…) phản ảnh tình trạng tinh thần hòa hợp với nguyên lý Aikido (khiêm tốn không hiếu chiến, không khoa trương, khoan hòa…) trong lúc diễn ra các cuộc thi. Sự tôn trọng đối với uke (AITE) và sự tập trung tinh thần cũng là thành phần của lễ thức.
Nên nhớ là trong Đạo đường, Kamiza là điểm chủ yếu, nơi đó mọi hành động được định hướng. Đây là một nhận định quan yếu quyết định mọi vấn đề đến Reishiki. Các trường hợp xảy ra trong các cuộc thi lên cấp đẳng bao gồm: ứng viên đối với chính mình, ứng viên đối với ban giam khảo, ứng viên đối với bạn đồng luyện, ban giám khảo đối với chính mình.
Trong phần tiếp đây, chúng ta sẽ đề cập đến thái độ của:
A. Ứng viên đối với chính mình.
B. Ứng viên đối ban giám khảo.
C. Ứng viên đối với bạn đồng luyện.
D. Ban giám khảo đối với chính mình.
A. Ứng viên đối với chính mình:
Phong thái của ứng viên phải chứng tỏ mình thấu hiểu được ý nghĩa của lễ thức và thành thuộc, trong khi thi hành lễ thức, trong bất cứ tình huống nào. Nghĩa là phải biết nhận định và trắc lượng chính xác hoàn cảnh, biết cách để tiến hành đúng lúc mỗi nghi thức mà không cần phải được nhắc nhở bởi các giám khảo hay các đồng môn.
Võ phục của ứng viên gồm Keikogi và Hakama trong tình trạng “Lành cho sạch, rách cho thơm”. Zori phải phù hợp với môn võ đạo.
Khi lên sân tập (một ví dụ)
Ứng